( 1 ) مفصل‌ترين و جامع‌ترين سند باقى مانده از پيغمبر ( ص ) جامع‌ترين و فراگيرترين نوشته‌هايى كه از پيغمبر ( ص ) در تاريخ حفظ شده ، نامه‌اى است كه به عمرو بن حزم نوشته و در آن ، انواع مسائل فقهى مثل زكات ، ديات ، احكام ، كبائر ، طلاق ، عتاق ، احكام نماز ، لباس نمازگزار ، مسّ مصحف و غيره آمده است . نووى در التهذيب در احوال عمرو بن حزم مىنويسد : پيغمبر ( ص ) او را مأمور نجران در يمن كرد ، در حالى كه فقط هفده سال داشت ؛ و نوشته‌اى شامل فرايض ، سنتها ، صدقات ، جروح و ديات به او داد . بندهاى اين نوشته در سنن ابى داوود و نسائى به طور پراكنده نقل شده و قسمت ديات آن به طور كامل در سنن نسائى آمده است ، اما همه را يك جا نقل نكرده‌اند ، و به قول ابن كثير ، طرق روايت آن مختلف است ؛ البته به هر حال مورد اعتماد پيشوايان اسلام در قديم و جديد بوده است ؛ چنان كه يعقوب بن سفيان گويد : از نامه عمرو بن حزم صحيح‌تر نديده‌ام كه صحابه و تابعان بدان رجوع نموده آراى خود را كنار مىگذاشتند و مىبينيم كه عمر رأى خود را با توجه به اين نوشته ترك كرد . ابن كثير گويد : شافعى آن نامه را با سند صحيح از ابن مسيب روايت كرده است . ( 2 ) ابن ابراهيم الوزير در الروض الباسم فى الذبّ عن سنة ابى القاسم گويد : ظاهر كلام ابن كثير و يعقوب بن سفيان ادعاى اجماع صدر اوّل است بر جواز عمل به « و جاده » نامهء عمرو بن حزم . قسطلانى در المواهب گويد : فقها بر مقادير ديات در آن نامه دليل آورده‌اند و نسائى و ابو حاتم سندشان بدان متصل بوده ، در چند موضع الموطأ نيز از آن ياد شده است . الباجى گويد : نامه عمرو بن حزم ، اصلى است در شريعت و حفظ آن در شكل نوشته و كتاب . ابن عبد البر گويد : آن نامه ، معروف سيره‌نويسان و شهرتش از اسناد بىنياز است . او در ادامه مىنويسد : خلافى نيست كه مالك آن را مرسلا و نيز مسندا با سند صالحى روايت كرده است . ( 3 ) زهرى از ابو بكر بن محمد بن عمرو بن حزم روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) نامه‌اى به اهل يمن نوشت شامل فرايض ، سنتها است امر كند ، و نماز سر وقت و ركوع با خشوع بگزارد در سحرگاه و ظهر ، وقتى آفتاب از بالاى سر متمايل شود ، و نماز عصر وقتى آفتاب برگردد ، و نماز مغرب وقتى شب فرا رسد پيش از ظهور ستارگان ، و نماز عشا را در اول تاريكى شب بخوانند . همچنين آنان را به شتافتن سوى نماز جمعه آنگاه كه ندا داده مىشود و غسل براى رفتن به نماز جمعه امر كند و خمس متعلق به خدا را از غنيمتها بستاند و طبق آنچه خدا فرموده ، صدقات املاك را بستاند : از آنچه [ باران ] آسمان آبيارى مىكند ده يك ، و از آنچه با